بازار

در ادامه بخش اول به بررسی ابزار جدید معاملاتی در بازار سرمایه به عنوان قرارداد اختیار معامله (آپشن) می پردازیم.

به گزارش پایگاه خبری بازار سرمایه (سنا)، آپشن، اوراق بهاداری است که به موجب آن فروشنده متعهد می شود در صورت درخواست خریدار، تعداد مشخصی از دارایی موضوع قرارداد را به قیمت اعمال، معامله کند. خریدار اوراق می تواند در زمان یا زمان های معینی در آینده طبق مشخصات قرارداد، قرارداد را اعمال کند.

فروشنده اوراق اختیار معامله در قبال این تعهد، مبلغ معینی از خریدار اوراق دریافت می کند.

۱۱.قرارداد اختیار معامله اروپایی چیست؟

قرارداد اختیار معامله ای است که فقط در تاریخ سر رسید امکان اعمال آن توسط دارنده اختیار وجود دارد.

۱۲. قرارداد اختیار معامله آمریکایی چیست؟

قرارداد اختیار معامله ای است که در هر روز از دوره معاملامتی تا تاریخ سررسید و در خود سررسید قابل اعمال است.

۱۳.منظور از موقعیت های هم جهت در یک قرارداد اختیار معامله چیست؟

موقعیت های باز فروش اختیار معامله خرید و موقعیت های باز خرید قرارداد اختیار معامله فروش یا موقعیت های باز خرید قرارداد اختیار معامله خرید و موقعیت های باز فروش قرارداد اختیار معامله فروش در اختیار معامله است.

۱۴.منظور از گروه اختیار معامله و کلاس اختیار معامله چیست؟

۱) گروه اختیار معامله: همه قراردادهای اختیار معامله خرید و فروش مبتنی بر یک سهم پایه است؛

۲) کلاس اختیار معامله به توان ۴: مجموعه قراردادهای اختیار معامله یک گروه اختیار معامله ای که از یک نوع (خرید یا فروش) هستند؛

۱۵. مشخصات یک قرارداد معامله کدامند؟

۱-سهم پایه: یکی از سهام پذیرفته شده در بورس تهران است.

۲-نماد معاملاتی: نماد قرارداد اختیار معامله سهام در بورس تهران به صورت زیر تعریف می شود:

حرف ض+ حداکثر ۴ حرف اول نماد سهم پایه در بازار نقد + عددی سه رقمی به عنوان شمارنده به عنوان مثال نماد قرارداد اختیار معامله شرکت ایران خودرو به صورت :ض + خود+۰۰۱ تعریف می شود.

۳- ماه قرارداد: یکی از ماه های شمسی است که زمان سررسید قرارداد اختیار معامله آن در آن قرار دارد.

۴-قیمت اعمال: قیمت توافقی خریدار و فروشنده در قرارداد اختیار معامله برای خرید یا فروش سهم پایه است.

۵- نحوه درج قرارداد اختیار معامله؛ قراردادهای اختیار معامله اولین روز معاملاتی یک زیر گروه هم ماه،نحوه تعیین قیمت ای اعمال بر اساس فاصله قیمت اعمال و شرایط درج قراردادهای اختیار معامله جدید است که در مشخصات قرارداد اعلام می شود.

۶- سبک اعمال و زمان بندی فرایند اعمال: یکی از روش های مختلف اعمال است که تعیین کننده مواعد زمانی مجاز اعمال است و می تواند بصورت امریکایی یا اروپایی تعریف شود.

۷- فاصله قیمت اعمال: فاصله بین قیمت اعمال نهادهای معاملاتی یک زیر گروه هم ماه است که در مشخصات قرارداد تعیین می شود

۸- وجه تضمین؛ وجهی است که برای جلوگیری از امتناع از انجام تعهدات قرارداد، در قالب شرط ضمن عقد، از دارنده موقعیت باز فروش دریافت می شود.

۹- وجه تضمین اضافی: میزان افزایش در وجه تضمین لازم با هدف پوشش ریسک ناشی از تغییرات قیمت است که متناسب با موقعیت های باز و بر اساس ضوابط تضمین تعیین می شود.

۱۰- وجه تضمین اولیه: وجه تضمینی اولیه که برای تضمین ایفای تعهدات در زمان اتخاذ موقعیت باز فروش، متناسب با موقعیت های باز ( اعم از خرید وفروش) و براساس ضوابط وجه تضمین، از دارنده موقعیت باز فروش دریافت می شود.

۱۱- وجه تضمین جبرانی: وجه تضمینی که پس از دریافت اخطاریه افزایش وجه تضمین، باید نزد اتاق پایاپای تودیع شود.

۱۲- وجه تضمین لازم: وجه تضمینی است که به طور روزانه متناسب با موقعیت های باز ( اعم از خرید و فروش) و بر اساس ضوابط وجه تضمین، تعیین می شود. اگر وجه تضمین پرداخت از حداقل وجه تضمین کمتر باشد، باید تا وجه تضمین لازم افزایش یابد.

۱۳- کارمزد معامله: کارمزدی که در قبال انجام معامله قرارداد اختیار معامله از مشتری گرفته می شود.

۱۴- کارمزد اعمال: کارمزدی که از طریق قرارداد اختیار معامله در صورت اعمال قرارداد اختیار معامله دریافت می شود؛

نکته : در دوره سه ماهه اول آغاز معاملات قراردادهای اختیار معامله، کارمزد این ارکان برابر صفر در نظر گرفته شده است.

۱۵- زمان سررسید: تاریخی است که پس از آن قرارداد اختیار معامله تمام می شود.

۱۶- دوره معاملاتی: فاصله بین اولین روز معاملاتی و آخرین روز معاملاتی قرارداد اختیار معامله است.

۱۷- خسارت: مبلغی است که به عنوان وجه التزام بابت عدم ایفای تعهدات دارندگان موقعیت های باز متناسب با موقعیت های ایشان براساس شرایط مندرج در مشخصات قرارداد گرفته می شود.

۱۸- سقف سفارش: حداکثر تعداد مجاز قرارداد اختیار معامله به ازای هر سفارش است؛

۱۶- نحوه ورود به یک قرارداد اختیار معامله چگونه است؟

نحوه ورود به یک قرارداد اختیار معامله بستگی به پیش بینی سرمایه گذار و هدف وی از گرفتن موقعیت در بازار قرارداد اختیار معامله است.

اگر مشتری سهم پایه قرارداد را در سبد دارایی خود داشته باشد، در این صورت با اتخاذ موقعیت خرید اختیار فروش می تواند سهم خود را در مقابل نوسانات قیمتی پوشش دهد و اگر مشتری افزایش قیمت سهام را پیش بینی کند می تواند با خرید اختیار خرید و اعمال آن در سررسید به کسب سود بپردازد.

همچنین با پیش بینی کاهش قیمت سهم پایه در آینده می تواند اقدام به فروش اختیار خرید نماید و با پیش بینی افزایش قیمت سهم پایه می تواند نسبت به فروش اختیار فروش اقدام کند.

فرض کنید سرمایه گذار اختیار خرید ۱۰۰۰۰ سهم شرکت ایران خودرو را به قیمت توافقی ۳۰۰۰ ریال با سررسید شش ماه بعد خریداری می کند و در ازای خرید این اختیار مبلغ ۷۰۰ ریال به فروشنده اختیار می پردازد.

اگر در سررسید قیمت هر سهم ایران خودرو کمتر یا مساوی با قیمت توافقی باشد عملا خریدار اختیار خود را اجرا نمی کند و خالص زبان خریدار مساوی با مبلغ پرداخت شده بابت خرید اختیار است.

فرض کنید سررسید قیمت هر سهم ایران خودرو ۳۳۰۰ ریال باشد در این صورت خالص سود خریدار اختیار ریال خواهد بود.

۱۷- نحوه خروج از بازار اختیار معامله چگونه است؟

خریدار یا دارنده اختیار می تواند با فروش قرارداد خریداری شده و فروشنده قرارداد نیز با موقعیت معکوس (خرید همان قرارداد) در بازار طی دوره معاملاتی، از بازار قرارداد اختیار معامله خارج شوند.

همچنین با انتظار قرارداد اختیار معامله در سر رسید موقعیت باز مشتری بسته می شود.

مشتری با ارائه درخواست اعمال خود به کارگزار و اعلام نوع تسویه، آمادگی خود را جهت اعمال اختیار اعلام می دارد. کارگزار نیز مراتب درخواست مشتری را به شرکت سپرده گذاری مرکزی جهت تسویه و پایاپای اعلام می کند.

۱۹- منظور از اعلام نوع تسویه در قرارداد اختیار چیست؟

فرآیندی که در آن، دارندگان موقعیت بازخرید نوع تسویه خود را صرفا فیزیکی اعلام کرده یا موافقت خود را برای تسویه صرفا نقدی، یا اول تسویه نقدی بعد فیزیکی اعلام می کنند. همچنین دارندگان موقعیت باز فروش موافقت خود را برای اول تسویه نقدی بعد فیزیکی اعلام می کنند. در غیر اینصورت نوع تسویه این دسته از دارندگان موقعیت باز فروش بصورت صرفا فیزیکی خواهد بود.

اعلام موافقت با تسویه نقدی به معنای اجرای نهایی این نوع تسویه نیست و اتاق پایاپای بسته به اعلام سایر مشتریان ، نوع تسویه را تعیین کرده و به اطلاع مشتریان می رساند.

۲۰- منظور از تخصیص در قراردادهای اختیار معامله چیست؟

فرایندی است که طی آن اتاق پایاپای دارندگان موقعیت های باز را برای انجام تعهدات مربوط به قراردادهای اختیار معامله اعمال شده، تعیین می کند.

در مرحله اول، دارندگان موقعیت بازخرید براساس نوع تسویه اعلامی خود به صورت زیر مرتب می شوند:

۱-صرفا نقدی

۲- اول نقدی بعد فیزیکی

۳-صرفا فیزیکی

سپس دارندگان موقعیت بازفروش براساس نوع تسویه اعلامی خود به صورت زیر مرتب می شوند:

۱- اول نقدی بعد فیزیکی

۲- صرفا فیزیکی

در مرحله دوم طرفین معامله متناسب با نوع تسویه مقابل یکدیگر قرار می گیرند که شامل سه بخش است:

بخش اول: دارندگان موقعیت باز خریدی که نوع تسویه آنها بصورت نقدی است با گروه اول از دارندگان موقعیت باز فروش (نوع تسویه آنها اول نقدی بعد فیزیکی است) تسویه می شوند. در صورت عدم وجود این گروه که به معنای آْن است که تمامی فروشندگان نوع تسویه خود را صرفا فیزیکی اعلام کرده اند، تسویه ای انجام نمی شود.

بخش دوم: دارندگان موقعیت باز خرید که نوع تسویه آنها بصورت اول نقدی بعد فیزیکی است با دارندگان موقعیت باز فروش باقیمانده از بخش اول که نوع تسویه آنها بصورت اول نقدی بعد فیزیکی است و همچنین سایر فروشندگان که نوع تسویه آنها به صورت صرفا فیزیکی است، تسویه می شوند.

بخش سوم: در نهایت دارندگان موقعیت باز خریدی که نوع تسویه آنها بصورت صرفا فیزیکی است با دارندگان موقعیت باز فروش باقیمانده از بخش های اول و دوم ، تسویه می شوند.

در زمان تخصیص، فرآیند تسویه تنها شامل مشخص شدن طرفین معامله است و تسویه نهایی صورت نمی گیرد بلکه تسویه نهایی(چه نقدی چه فیزیکی) در دوره تحویل که در مشخصات قرارداد است انجام می شود.

همچنین نوع تسویه نهایی توسط اتاق پایاپای تعیین و به کارگزاران مربوطه اعلام می شود.

در خصوص دارندگان موقعیت باز خریدی که نوع تسویه خود را اول نقدی بعد فیزیکی اعلام کرده اند، ممکن است پس از فرایند تخصیص و مشخص شدن طرفین معامله، امکان انجام تسویه نقدی برای آنها وجود نداشته باشد، چنانچه این گروه همچنان تمایل به تسویه فیزیکی داشته باشند، باید سهم پایه موضوع قرارداد را برای قراردادهای اختیار معامله فروش و ارزش اعمال را برای قراردادهای اختیار معامله خرید، در حساب خود تامین کنند.

۲۱- انواع روش های تخصیص در تسویه قرارداد کدامند؟ 

۱- روش تسهیم به نسبت: یکی از روشهای تخصیص است که بر اساس قراردادهای اختیار معامله اعمال شده به نسبت تعداد موقعیت باز فروش، بین دارندگان آن تسهیم می شود.

۲- روش تصادفی: یکی از روشهای تخصیص است که براساس آن قراردادهای اختیار معامله اعمال شده بصورت تصادفی به دارندگان موقعیت بازفروش تخصیص می یابد.

۳- روش ردگیری موقعیت: یکی از روشهای تخصیص است که براساس آن سابقه معاملاتی قرارداد اختیار معامله اعمال شده پیمایش شده و قرارداد اعمال شده به ناشر آن قرارداد تخصیص می یابد.

۴- روش زمانی: یکی از روشهای تخصیص است که براساس آن قراردادهای اختیار معامله اعمال شده براساس اولویت زمانی به دارندگان موقعیت باز فروش تخصیص می یابد.

۲۲- در تسویه قراردادهای اختیار معامله مشتریان چه وجوهی را پرداخت می کنند؟

دارندگان موقعیت بازخرید اختیار خرید علاوه بر پرداخت قیمت اختیار و کارمزد معامله در طی دوره معاملاتی، در صورتی که وارد مرحله اعمال شوند و بخواهند سهام پایه موضوع قرارداد را از فروشنده اختیار بخرند بایستی علاوه بر پرداخت کارمزد اعمال وجه آن را نیز تامین کند.

دارندگان موقعیت بازخرید اختیار خرید علاوه بر پرداخت قیمت اختیار و کارمزد معامله در طی دوره معاملاتی در صورتی که وارد مرحله اعمال شوند و قصد فروش سهم پایه موضوع قرارداد را به طرف مقابل داشته باشند، علاوه بر کارمزد اعمال بایستی مالیات متعلق به فروش سهم پایه را نیز پرداخت کنند.

دارندگان موقعیت بازخرید اختیار خرید علاوه بر پرداخت وجه تضمین و کارمزد معامله و کارمزد اعمال در صورتی که طرف مقابل قرارداد خود را اعمال کنند بایستی مالیات فروش سهم پایه به مشتری طرف مقابل را نیز پرداخت کند.

دارندگان موقعیت بازخرید اختیار خرید علاوه بر پرداخت وجه تضمین و کارمزد معامله و کارمزد اعمال در صورتی که طرف مقابل قرارداد خود را اعمال کند بایستی ارزش سهم پایه موضوع قرارداد را به مشتری طرف مقابل را نیز پرداخت کند.

۲۳- اقدامات شرکتی چه تاثیری بر روی قراردادهی اختیار معامله دارد؟

توقف و بازگشایی نماد معاملاتی قراردادهای اختیار معامله به طور همزمان با توقف و بازگشایی سهم پایه در بازار نقدی و به یک روش انجام می شود.

افزایش سرمایه ناشر سهم پایه به تعدیل قیمت اعمال، اندازه قراردادهای اختیار معامله و سقف موقعیت های یک گروه اختیار معامله منجر می شود.

ارسال نظر

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
6 + 12 =

پربازدیدترین

آخرین‌های فرهنگ سرمایه گذاری