پیش بینی می شود طرفین مذاکرات در جولای 2015 به توافق خواهند رسید؛ توافق بین ایران و غرب بر روی برنامه هست های ایران می تواند منجر به تغییر جهان شود و در صورتی که ادامه یابد دنیایی از فرصت های ژئوپلتیکی و اقتصادی را ایجاد خواهد کرد.

 

 

 *گروه تحقیقات بین المللی بیزریپورت کانون نهادهای سرمایه گذاری

باز شدن درهای ایران، دنیای فرصت های تجاری: پیش بینی می شود طرفین مذاکرات در جولای 2015 به توافق خواهند رسید؛ توافق بین ایران و غرب بر روی برنامه هست های ایران می تواند منجر به تغییر جهان شود و در صورتی که ادامه یابد دنیایی از فرصت های ژئوپلتیکی و اقتصادی را ایجاد خواهد کرد.

 تهران و واشنگتن از زمان انقلاب اسلامی ایران در سال 1979 روابط تیره ای با یکدیگر دارند. بر این اساس ایران در رأس کشورهایی قرار دارد که نقش رهبری امریکا در جهان را به چالش می کشد که این مسأله منجر به بی ثباتی در خاورمیانه و به زعم کشورهای غربی، انزوای نسبی ایران در امور بین المللی می شود. افزایش روابط دیپلماتیک بین ایران و ایالات متحده امریکا ممکن است باعث کاهش سریع تنش های ژئوپلتیکی در خاورمیانه شود، ضمن این که ایران می تواند با توجه به پتانسیل های خود به یکی از بازارهای نوظهور مهم تبدیل شود.

موقعیت استراتژیک ایران در منطقه:

ایران به دلیل موقعیت استراتژیک خود در بین ترکیه، شبه جزیره عربستان، خلیج فارس، قفقاز جنوبی و آسیای جنوبی و مرکزی )میانه( از اهمیت قابل ملاحظه ای برخوردار است. این کشور دارای جمعیت 77 میلیون نفری، یک نیروی ارتش گسترده و منابع عظیمی از انرژی است. به علاوه ایران از طریق سیاست خارجی بسیار فعال و سامانه های اطلاعاتی توانسته است شرایط اقتصادی نسبتاً ضعیف خود را کنترل کند. افزون بر این، ایران چالشی مهم برای وضعیت کنونی رژیم صهیونیستی به شمار می رود، چرا که ایران همیشه از شیعیان کشورهای حاشیه خلیج فارس پشتیبانی می کند. بر این اساس در صورتی که باراک اوباما یا رئیس جمهور آینده ایالات متحده امریکا بتواند روابط بین دو کشور را بهبود بخشد، در سیاست خارجی خود به پیشرفت قابل ملاحظه ای دست خواهد یافت و این اقدامات منجر به کاهش ریسک جنگ در یکی از مهم ترین مناطق جهان خواهد شد.

ایران همچنین از پتانسیل اقتصادی قابل توجهی برخوردار است، به طوری که می تواند به لحاظ اقتصادی از ترکیه پیشی بگیرد. به گزارش صندوق بین المللی پول، تولید ناخالص داخلی ایران در سال 1980 برابر 93.8 میلیارد دلار و سرانه تولید ناخالص داخلی این کشور نیز 2,445 دلار بود، حال آنکه این ارقام برای ترکیه به ترتیب 94.3 میلیارد دلار و 2,23 دلار بود.

به عبارت دیگر ایران و ترکیه از لحاظ اقتصادی با یکدیگر رقابت دارند. در عین حال، تولید ناخالص داخلی ترکیه در سال 1990 به میزان 202 میلیارد دلار و دو برابر تولید ناخالص داخلی ایران به میزان 85 میلیارد دلار بود و سرانه تولید ناخالص داخلی ترکیه نیز بیش از دو برابر سرانه تولید ناخالص داخلی ایران برآورد شد. هشت سال جنگ تحمیلی با عراق(1988 - 1980 ) و تحریم های امریکا از جمله عواملی به شمار می روند که ایران را با بحران اقتصادی مواجه نمود.

در سال 2010 میلادی اختلاف بین تولید ناخالص داخلی و سرانه تولید ناخالص داخلی ترکیه و ایران کاهش یافت، اما این نسبت هنوز هم به نفع ترکیه بود. در صورتی که شرایط ژئوپلتیکی تغییر کند، ایران از جذابیت بالایی برای سرمایه گذاری خارجی برخوردار خواهد شد و متعاقباً فاصله اقتصادی بین ایران و ترکیه کاهش خواهد یافت.

  افزایش ریسک ها برای بهبود روابط در بلندمدت:

 تدوام توافق بین ایران و غرب قابل تضمین نیست. در عین حال مذاکره بر روی برنامه هسته ای ایران در حال حاضر تقریبا مهم ترین منازعه به شمار می رود. همانطور که پیش از این خاطر نشان شد، تهران و واشنگتن از سال 1979 با یکدیگر اختلاف داشته اند و این اختلافات مدت ها پیش از آغاز منازعه بر روی برنامه هسته ای در اوایل سال 2000 میلادی ایجاد شده بودند. لذا بهبود روابط دیپلماتیک نیازمند اقدامات شجاعانه رهبران سیاسی در هر دو طرف خواهد بود. ریسک شکست برای اوباما بیشتر است. به عنوان مثال در صورتی که اوباما رهبران ایران را ملاقات نماید و آنها متعاقبا امضای هرگونه توافق را نپذیرند یا چنانچه روابط حسنه در یک تا دو سال بعد با شکست مواجه گردد، شهرت وی خدشه دار خواهد شد . ایران همچنین در معرض ریسک کاهش نفوذ ژئوپلتیکی در خاورمیانه خواهد بود، چرا که ایران بخش قابل توجهی از نفوذ خود را با پشتیبانی از گروه هایی به دست آورده است که در صورت ایجاد روابط حسنه با امریکا احتمالاً ناگزیر به کاهش این پشتیبانی ها خواهد شد. تهران مطمئناً نسبت به این موضوع آگاه است که روسیه در اوایل 1990 در عوض بهبود روابط خود با غرب، نفوذ قابل توجه خود در منطقه را از دست داد.  روسیه در این راستا امتیازات بسیاری را اعطا نمود و در مقابل دریافتی های ناچیزی داشت که از جمله می توان به خروج سربازان این کشور از اروپای شرقی اشاره کرد. با این حال بهبود روابط ایران و امریکا منافع قابل توجهی برای دو طرف خواهد داشت. برچیده شدن تحریم ها باعث رشد اقتصادی ایران خواهد شد و امکان سرمایه گذاری خارجی در این کشور را فراهم خواهد آورد که به دلیل موقعیت کنونی ایران به تعویق افتاده است. صنعت نفت و گاز به نحوی آشکار از این رخداد منتفع خواهد شد و از آنجا که ایران در نهایت به جاده ابریشم اوراسیای نوظهور ملحق می شود، پروژ ه های زیربنایی به ویژه ساخت و ساز بنادر و خطوط آهن نیز توسعه خواهند یافت.

مطالب مورد بررسی در این گزارش:

 

 در این گزارش تأثیر توافق هسته ای بین ایران و غرب بر نظام سیاسی این کشور، موقعیت اقتصادی و بازارهای جهانی نفت بررسی شده است. از طرف دیگر مزایای این توافق برای صنایع خودروسازی، ساخت و ساز، مواد غذایی و نوشیدنی، فناوری اطلاعات و ارتباطات، معدن، نفت، مواد و محصولات دارویی و حمل و نقل ایران مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. در بخش دیگری از این گزارش به پیامدهای لغو تحریم ها علیه ایران بر رشد اقتصادی امارات متحده عربی و امارات اشاره شده است، چرا که این دو کشور مراکز صادرات مجدد به ایران به شمار می روند. در نهایت نیز خاطرنشان می شود عربستان سعودی احتمالاً از بهبود روابط بین ایران و امریکا متضرر خواهد شد، زیرا اختلاف این کشور با واشنگتن بر روی پیشرفت های سیاسی در مصر و جنگ داخلی در سوریه از سال 2011 به طور روز افزون افزایش یافته است.

9303/9

ارسال نظر

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
4 + 7 =

پربازدیدترین

آخرین‌های یادداشت‌ها