بهزادفر

چندی است که شیوه های سنتی معاملات طلا در دنیا تغییر کرده و از حالت سنتی به شکل نوین در آمده است. این تغییرات در کشورما نیز ایجاد شده و در چند سال گذشته ابزارهای قابل معامله طلا در بورس کالای ایران تقریباً همه نیازمندی های سرمایه گذاران را برطرف کرده است.

برخی از ابزارها با توجه به شرایط ویژه اکنون به صورت کوتاه مدت متوقف شدند. ابزارهایی نظیر معاملات اوراق اختیار معامله، آتی و نقدی (از طریق گواهی سپرده کالایی) عملا موجب فرونشاندن عطش سرمایه گذاران این حوزه شده و بخش زیادی از نقدینگی سرگردان در این ابزارها متمرکز شده که این موضوع خود به روی اقتصاد کشور تاثیر سوء یا منفی نداشته است. علاوه بر موارد یاد شده صندوق های سرمایه گذاری قابل معامله طلا یکی دیگر از ابزارهای سرمایه گذاری در دنیا است که خوشبختانه در حال حاضر در کشورمان نیز فعال است و استقبال مناسبی از آن شده است.

صندوق­ کالایی قابل معامله یا Exchange-traded commodity(ETC) یکی از ابزارهای مالی نوین هست که به سرمایه گذار این امکان را می­ دهد، به جای خرید و نگهداری کالای مورد نظر و تحمل هزینه های حمل و نقل، انبارداری و خسارت های احتمالی آن، اوراق این صندوق ها را خریداری نمایند. با خرید این اوراق، سرمایه ­گذار در عین داشتن مالکیت کالای مورد نظر مسئولیت نگهداری از آن کالا را بر عهده ندارد.

کالاهای اساسی در تمام دنیا بخش مهمی از پرتفوی سرمایه­ گذاران خرد و نهادی را تشکیل می­ دهند، لذا به همین منظور در بورس ­هایی همانند بورس لندن، سعی شده که ابزاری طراحی گردد که سرمایه­ گذاران بدون نیاز به انجام معاملات آتی یا تحویل فیزیکی کالای اساسی از طریق این صندوق ­ها به کالای مورد نظر خود دسترسی یابند. نفت، طلا و نقره از جمله کالاهایی هستند که در صندوق های کالایی داد و ستد می شوند.

صندوق­ های کالایی قابل معامله در بورس، صندوق ­های با سرمایه متغیر هستند که واحدهای آن بنا به درخواست ناشر یا Issuer صادر و بازخرید شده و صدور واحد های جدید بر اساس تقاضای بازار امکان پذیر است. این ویژگی منحصر به فرد در واقع اطمینان ایجاد می کند که قیمت بازار صندوق های کالایی قابل معامله در بورس بسیار نزدیک به ارزش خالص دارایی­ ها یا Net Asset Value (NAV) آن باشد زیرا در غیر این صورت موجب ایجاد فرصت آربیتراژ می ­شود.

دارایی پایه صندوق ­های سرمایه ­گذاری کالایی که در بورس کالای ایران پذیرش می­ شوند اوراق بهادار مبتنی بر کالا است. برای کالاهای دیگر (غیر از طلا) هم­چنین می­توان قراردادهای سلف موازی استاندارد اعم از با اختیار معامله و بدون اختیار معامله را نیز در صندوق­ ها قرار داد. بنابراین در ایران صندوق ­های سرمایه­ گذاری کالایی به ­طور مستقیم مجوز خرید و نگهداری کالای فیزیکی را ندارند و فقط می ­توانند گواهی سپرده کالایی را خریداری کنند. از مزیت های صندوق ­های کالایی می ­توان به کاهش هزینه ­ها، امنیت بیشتر، شفافیت بالا، متنوع سازی، امکان جذب سرمایه های خرد و وجود معاملات ثانویه نام برد.

جهت معامله این صندوق­ ها کافی است کد سهامداری (کد بورسی) داشت. با مراجعه به شرکت ­های کارگزاری دارای مجوز اوراق بهادار این امر امکان­پذیر است. در حال حاضر ۴ صندوق در بورس کالای ایران پذیرش شده است. طبق اساسنامه این صندوق­ ها، خود صندوق عملا می تواند اوراق اختیار، گواهی سپرده و آتی خریداری کند. اما در دنیا  سرمایه گذاران این صندوق­ ها می ­توانند اوراق آتی این صندوق­ ها را نیز خریداری نمایند. تاکنون این امکان در کشورمان وجود نداشت اما اخیرا مجددا بحث امکان عرضه و انتشار اوراق آتی مبتنی بر واحدهای صندوق های سرمایه گذاری کالایی مطرح شده و مورد توجه عموم قرار گرفته است. با این اقدام، صندوق های سرمایه گذاری کالایی به نوعی دوطرفه می شود که جذابیت آن برای سرمایه گذاران افزایش پیدا می کند. انتشار این اوراق هم می ­تواند موجب حفظ ارزش پول ملی شود چون می تواند ارزش دارایی ­ها را در برابر تورم حفظ کند و هم موجب شفافیت بیشتر گردد چرا که  طبق مقررات بازار سرمایه میزان دارایی های این صندوق ها به طور شفاف برای نهادهای نظارتی کاملا مشخص و روشن خواهد بود. سایر مزایای بازارهای مشتقه نیز بر این ابزار قابل تصور است و راه ­اندازی آن گام مثبتی هم برای اقتصاد کشور و هم برای بازار سرمایه ایران ارزیابی می­شود.

*بهنام بهزادفر

ارسال نظر

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
9 + 7 =

پربازدیدترین

آخرین‌های فرهنگ سرمایه گذاری